İran Savaşı’nın 100 günü geride kalırken, Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar nedeniyle petrol, doğal gaz ve gübre arzında yaşanan sorunlar, küresel ekonomi ve ticarette büyümenin bu yıl belirgin şekilde yavaşlayacağı tahmin ediliyor.
Savaşın 28 Şubat’ta başlamasının ardından, insani kayıpların yanı sıra küresel ekonomide de ciddi zorluklar ortaya çıktı. İran, ABD ve İsrail saldırılarına karşılık olarak Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi trafiğini büyük ölçüde durdurdu. Bu durum, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yüzde 20’sini, gübre ticaretinin yüzde 30’unu, üre arzının yaklaşık yüzde 40’ını, kükürt arzının yüzde 50’sini ve fosfat tedarikinin yüzde 30’unu etkiledi.
Savaşın 100. gününe girildiği 7 Haziran’da, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, özellikle petrol ve petrol ürünlerindeki arz şokunun “tarihteki en büyük enerji krizine” yol açtığını belirtti.
IEA verilerine göre, dünyanın günlük petrol tüketimi nisanda 104 milyon varil seviyesine ulaşırken, petrol arzı 95,1 milyon varilde kaldı. Hürmüz Boğazı’ndaki akışın durma noktasına gelmesiyle, Körfez’deki petrol üreticilerinin savaş öncesine göre günlük kaybı 14,4 milyon varile ulaştı.
Arz sıkışıklığı nedeniyle Brent petrolün varil fiyatı, savaş öncesi seviyenin yüzde 30 üzerinde seyrediyor. Avrupa gaz fiyatları ise yüzde 50 artış gösterdi. Ayrıca, Dünya Deniz Taşımacılığı Konseyi verilerine göre, gemi yakıt maliyetleri bu dönemde yüzde 59 oranında yükseldi.
